Dayika Xizanan Hz. Zeyneb

Şahbanu HOCAOĞLU
Mizgîn/Hêjmara 7

Zeyneba keça Cahş, qîza meta Resûllûllah(s.X.l) e. Dêya wê Ûmeyya keça Abdulmuttalîb e. Navê wê yê rast Berre ye. Pêxemberê me (s.X.l) navê wê Zeyneb daniye. Pêxemberê me(s.X.l), ji qîza meta xwe re(ya ku mensûbê qebîla Qûreyşiyan e û xwediyê malbatekî biesil e), ji bo kolê xwe yê azadkirî bû xwezgîncî.

Lê Zeyneb gava pêhesiya ku wê ji kolê xwe yê azadkirî Zeyd Bin Xarîse(X.j.r) re dixwaze, xemgîn bû. Zeyd Bîn Xarîse, li Mekkê bi koletî hatibûn firotan. Û paşê ji Hz. Aîşe(X.j.r) re hatibû diyarîkirin. Hz. Aîşe(X.j.r) jî wî diyariyê Pêxemberê me kiribû. Pêxember(s.X.l) jî wî azad kiribû û wî kirî bû zîrkurê xwe. Ji ber vê yekê Zeyneb(X.j.r) nedixwest bi Zeyd(X.j.r) re bizewice û wûsa go:
- Ya Resûllûllah!... Ez keça meta te me; ne qayîl im ku bi wî ra bizewicim. Ez wî napejirinîm. Ez ji Qureyşiyan im.


Lê paşê Zeyneb(X.j.r) fikirî û wûsa go:
-Ya Resûllûllah ma tu dixwazî, ez bi Zeyd re bizewicim?
Pêxemberê me jî go:
- Erê ez dixwazim!
Wê jî li ser vê daxwaziya Resûlûllah(s.X.l) go:
-Ez jî li ber Xweda û Resûlê Wî ranabim û bi wî re dizewicim.
Li dû vê pejirandina Zeyneb(X.j.r), Resûllûllah mara wan birrî. Bi vi yekê ji kevneşopên cahilîyê yekê din jî hat xirakirin.
Lê di navbera Hz. Zeyneb(X.j.r) û Hz. Zeyd(X.j.r) de tu car hezkirin çênêbû. Di navbera wan de pirsgirêk derket. Hate merheleyekî wûsa ku êdî Zeyneb(X.j.r) dilê Zeyd(X.j.r) dişikand.

Rojekî Zeyd go:
-Ya Resûllûllah, ez dixwazim ji malbata xwe biqetim. Êdî eza dide min!
Resûllûllah(s.X.l) go:
-Ya Zeyd, bi jina xwe bigre, wê bernede; ji Xweda bitirse.
Vê zewaca wan çend sal wûsa berdewam kir. Demekî paşê Zeyd(X.j.r) fahm kir ku pirsgirêk her diçe zêde dibin û Zeyneb ji wî hêjatir e, rabû wê berda.
Pêxemberê me(s.X.l) bi berdana Zeyneb, pir xemgîn bû.

Xweda Teala mara Resûllûllah û Zeynebê birandibû. Lê hêj di derbarê vê yekê de ayet nazîl nebibû. Resûllûllah(s.X.l) ditirsiya ku gel fîtne derxe. Di dema cahiliye de bav nikaribû bi jina ku zîrkurê wî berdaye re bi zewice. Lê di nav zîrkûr û bav de tu girêdana xwînê tune ye. Pir dem ji ser derbas nebû ku li ser vê mijarê ayet hat. Xweda di ayeta xwe da ji bo zewaca bi vê rengî tu astengî nedidît.
Dû hatîna ayetê ra Pêxemberê me(s.X.l) keniya û wûsa go:
-Zeyneb ji aliyê Xweda ve bi min re hatiye zewicandin.

Li ser vê yekê di pênc saliya Hîcretê de Resûlûllah(s.X.l) bi Zeyneb re zewicî.
Zeynep(X.j.r) wê demê sî û penc salî bû.
Mâra Zeynebê bêwelî û bêşahîd li ba Xweda hate birrîn. Ev ji bo Zeynebê rûmetiyeke mezin bû.
Gava Aîşe(X.j.r) bi vê bûyerê hesiya, wûsa go:
-Karê herî mezin û bilind ji wê re hatiye ku mâra wê li ba Xweda, di ezman de hatiye birrîn. Bila Zeyneb bi vîya şenaz bike û bi viya pesnê xwe bide.

Ji ber ku mâra Zeyneb li ba Xweda hatibû birrîn, Resûlûllah(s.Xl) mehîr neda Zeynebê.
Tenê difikirî ku ji bo dawetê xwarin bide. Enes'ê kurê Malîk(X.j.r) wûsa qal dike:
-Dêya min Ummu Suleym ji min re go:
( Ya Enes! Resûlûllah îro dizewice. Wê sitila rûnê bîne.) Min sitilê anî. Rûn û xurme tevlîhev kir. Xwarineke tenê besê du merivan bû jê derket. Min wiya girt, bir mala Resûlûllah û min jê re wûsa go.
-Viya dayika min şiyandiye. Ji Te re jî silavê wê hene. Vîya dîyariya dêya min e.

Resûlûllah(s.X.l) vê xwarinê girt û ji Enes re go:
-Ya Enes here gazî Ebû Bekir, Omer, Osman û Elî bike.
Enes çû gazî wan kir. Paşê Resûlûllah(s.X.l) dîsa ji Enes(X.j.r) re go:
-Here nimêjgehê; te kê dît gazî wan ke.

Enes(X.j.r) çû nimêjgehê û kî rastê wî hat, ji bo xwarinê gazî wan kir. Sehabe hemî qefle bi qefle hatin mala Resûlûllah(s.X.l). Ji bo ku Xweda wê xwarinê bibereket bike, Pêxemberê me quşxana xwarinê danî erdê û di ser de dua kir. Sehabe qefle bi qefle li ser xwarinê rûniştin. Mêvan hemî ji wê xwarinê xwarin. Lê wê xwarina ku bi zorê qîma du mirovan dikir, bi dûaya Resûlûllah(s.X.l), têra hemiyan kir. Enes(X.j.r) pir mat mabû. Tiştê ku dît, hemiyan ji dêya xwe re qal kir. Dêya Enes(X.j.r) wûsa go:
-Mat nemîne. Ger Xweda bixwesta hemî Medîneyî ji vê xwarinê bixwarana jî, wê hemî pê têr bibana. Viya mûcîza Resûlûllah(s.X.l) e.

Dayika me Zeyneb(X.j.r) pir îbadet dikir. Ehlê teqwa bû; pir nimêj dikir, rocî digirt. Resûlûllah rojekî di nimêjgehê de benekî bi stûnê ve girêdayî dît. Pirsî "vê benê çi ye?". Sehabe gotin: "viya yê dayika mûmînan, yê Zeyneb e". Resûlûllah li ser vê yekê go "di îbadetê de tengasî tune ye. Vê benê vekin. Hun heta ku dikarin bi piyanî nimêj bikin"

Taybetiya dayika me Zeyneba Keça Cahş(X.j.r) yê herî mezin, comerdiya wê bû. Destvekirî bû. Qet dilê wê di malê dinê de tunebû. Bi keda destê xwe, xwe xwedî dikir. Perê kû ji dirûnê diket destê wê jî, dida hejaran. Hz. Aîşe(X.j.r) di derheqê destvekirîbûna wê wûsa digo:
-Min ji jiyandina dîn de ji Zeyneb'ê bixêrtir tu kesek nedî. Min mirovekî ji wê pirtir ji Xweda bitirse, gotinrast, ji wê pirtir mafê merivên xwe biparêze û ji wê pirtir ji bo riza Xweda bi dest xe, ji xizan û hejaran re alîkarî bike, nedît.

Xelîfê mislimanan Hz. Omer(X.j.r) ji bo sehabîyan, ji xezînê meeş girêdabû. Rojekî ji dayika me Zeyneb'ê re mehaniya wê şiyand. Dayika me gava ewqas pere di yek cîh da dît pir şaş bû û go:
-Xweda Omer bibexşîne. Para hevalên min jî di nav vira da ye?
Mirovê ku pere anîbû go:
-Na, vana hemî yên te ne.
Li ser vê yekê çavê xwe girt û wûsa go:
-Subhanallah!
Û ji qerwaşa xwe re go:
-Destê xwe têke navê, li hemî hejaran belav ke.
Û dû re wûsa go:
-Xwedayê min! Ji nuha pê ve min negihijîne îhsana Omer. Lewra malê vê dinyayê fîtne ye.

Resûlûlah(s.X.l) gava sax bû, digo: "dû wefata min ji we milê kê dirêj be, ewê pêşî bigihîje min". Li dû wefata Resûlûllah(s.X.l), pêşî Zeyneb(X.j.r) wefat kir. Paşê hat fahm kirin ku pêyva 'mildirêj', li ser destvekirîbûnê hatibû bi kar anîn.

Hz. Zeyneb(X.j.r) di bîst saliya Hîcretê de, di pencî û sê saliya xwe de çû ser dilovaniya xwe. Nimêja cenazê Hz. Omer(X.j.r) kir. Di Cennet-ûl Baqî de hate veşartin. Xweda jê razî be.